Boeren Op De Hondsrug


Ons bijzondere cultuurlandschap was voor UNESCO een van de redenen om de Hondsrug de status Global Geopark te geven. De boeren hebben door de eeuwen heen een grote rol gespeeld in het gebruik en de vormgeving van het landschap. Met het project Boeren op De Hondsrug vertellen we hun verhaal. Vanaf de prehistorie via het ontstaan van de esdorpen naar de landbouw in de huidige periode.

Duizenden jaren, noeste arbeid en geduld
Al sinds duizenden jaren hebben boeren met akkerbouw en veeteelt het Drentse oerlandschap omgevormd tot landbouwgrond. Vanaf de jonge steentijd zochten ze een plek in het natuurlandschap, dat bestond uit wouden, moerassen en hoogvenen. Ze hadden het niet gemakkelijk. Arme grond, slechte afwatering, lage bevolkingsdichtheid en slechte verbindingen met de buitenwereld veroordeelden de Drentse boeren tot minimale opbrengsten en een karig bestaan. Maar ze gaven niet op. In de tweede helft van de 20e eeuw keerde het tij. De landbouw kwam in een stroomversnelling en veranderde door ontginning, bemesting en mechanisatie.

Een project met meerdere onderdelen
Deze verhaallijn ontwikkelen we met drie onderdelen:
– Fietsroutes
– Metamorfose De Nabershof
– Ontwikkeling hotspots
Per onderdeel lees je hieronder meer.

Fietsroutes
Door schaalvergroting is veel van het vroegere landschap verloren gegaan. Gelukkig vind je in het Hondsruggebied nog overblijfselen uit vroegere periodes. Om dit van dichtbij te beleven, ontwikkelen we drie fietsroutes. De eerste is bijna klaar: de fietsroute Toer langs de boer. Deze neemt je mee naar vroeger én naar nu. Langs sporen van prehistorische landbouw, middeleeuwse boerendorpen, oude en nieuwe boerderijen, door het esdorpenlandschap, langs beekdalen, hoogveenontginningen, heidevelden en ruilverkavelingsgebieden. En je zult zien: ook het moderne boerenleven is absoluut een bezoekje waard!

De Nabershof: metamorfose tot expeditiepoort van het geopark
Dit deel van het project voeren we uit samen met het Volk van Grada. Zij zijn eigenaar van De Nabershof, een complex met onder meer een Saksische boerderij uit 1681. Het is de oudste boerderij in de plaats Emmen. De boerderij is een Rijksmonument en het complex ligt op een historische plek.

Om De Nabershof uit te bouwen tot volwaardige expeditiepoort van het geopark krijgt het een metamorfose. Aan het Theehuis dat bij de boerderij staat, komt een aanbouw. Dat wordt een prachtige ruimte voor een nieuwe expositie, met filmbeelden, foto’s, geluidsfragmenten en oude documenten. Het Theehuis en de museumboerderij worden gerenoveerd en opnieuw ingericht.
Het omringende terrein zetten we in om verdere invulling te geven aan het thema van deze expeditiepoort. Je kunt hierbij denken aan het verbouwen van oude gewassen en streekproducten. De nabijgelegen volkstuinders zijn betrokken bij de plannen en zijn bereid hieraan mee te werken. Het terrein moet daarvoor worden opgeschoond, herverdeeld in kleine akkers (celtic fields) en (boerderij)tuinen. De producten uit de volkstuinen en omringende terrein kunnen worden verkocht in de (museum)winkel en worden aangeboden op de menukaart van het Theehuis.

Ontwikkeling hotspots
Hotspots zijn points of interest, beleefpunten. Ze markeren een voor de verhaallijn belangrijke gebeurtenis, ervaring, verhaal of object. Deze locaties zijn gekoppeld aan fysieke plaatsen in het landschap en liggen verspreid door het gebied.
De hotspots voor dit verhaal zijn: Zwaantje Hans-Stokman’s Hof in Schoonebeek, Molen De Bente in Dalen, het esdorp Gees en haar Landbouw huisdieren, De Schaapskooi in Exloo, een akkerbouwbedrijf (landgoed Scholtenzathe), twee veehouderijbedrijven aan de Hullen (vlakbij Emmen), een biologisch bedrijf (’t Leeuweriksveld) en het esdorp Oud Aalden.
We willen de hotspots door routes met elkaar verbinden (zie ook het kopje Fietsroutes). Het bedrijfsleven stimuleren we om de expedities te gebruiken bij de ontwikkeling van arrangementen rondom het thema.

Stand van zaken
De uitvoering is in volle gang. De eerste fietsroute is bijna klaar. De metamorfose van De Nabershof is gestart en de hotspots zijn in ontwikkeling.
We koersen op opening van de vernieuwde Nabershof in januari 2020.
Het project is voorbereid door een werkgroep, met daarin een aantal deskundigen die relaties hebben met het thema.